Tahsin Nahit’in Hayatı ve Edebi Kişiliği

1

Tahsin Nahit, 1887 seneyin mayıs ayında dünyaya gelmiştir. Kısacık ömründe iz bırakan işler yapmış ve 1919 seneninde daha 32 yaşında hayata gözlerini yummuştur.

Doğma büyüme İstanbullu olan Tahsin Nahit’in  önce hayatını daha sonra da edebiyatımız için değerini işleyip yazımızı sonlandıracağız.

Tahsin Nahit’in Hayatı

1887 seneninde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Osmanlı Devleti daha yıkılmadığı için Tahsin Nahit bir Osmanlı aydını sayılabilir. Edebiyatımızda şair ve oyun yazarı denilen Tahsin Nahit’in lakabı “Adalar Şairi”’dir. Faik Üstünidman’ın yiğeni; yazar, akademisyen ve çevirmen Mine Urgan’ın babasıdır.

Tahsin Nahit İstanbul’da okul hayatına başlayıp liseyi de Galatasaray Lisesinde bitirdi. Daha sonra kısa bir müddet hukuk eğitimi aldı. Bu eğitimi esnasında edebiyat ve politika ile ilgilenmeye başladı. İttihat ve Terakki Partisine girdi fakat oradaki çalışmaları ve insanların tutumlarını beğenmediği için partiden ayrıldı. Yalnızca partiyi değil tamamiyle politikası bırakmayı seçenek etti.

I.Dünya Savaşı patlak verdiğinde o İaşe Müfettişi olarak görev yapıyordu.

Tahsin Nahit lakabına yakışır bir şekilde  Büyükada’da doğup büyümüş olan Şefika Hanım ile izdivaç etti. Bu evliliklerinden Mine Urgan dünyaya geldi, Mine Urgan İngiliz Edebiyatı profesörü olarak ve  Bir Dinozorun Hatıraları ve Bir Dinozorun Gezileri isimli iki güzel kitabıbizlere armağan ederek 2000 seneninde 85 yaşında hayata gözlerini yumdu. Annesi Şefika Hanım’ı üvey babası olan Refik Halit Karay’ı ve babası Tahsin Nahit’i Mine Urgan’ın “Bir Dinozorun Hatıraları”kitabında yakından tanıyabiliyoruz, alakaların bu kitaba bir göz atmasında yarar var.

Tahsin Nahit, Galatasaray Spor Kulübünün 9 numaralı kurucusudur fakat kurduktan sonra takımda çok kalamamıştır. 11 Eylül 1906 seneninde sıhhat nedenleri gerekçesiyle takımdan ayrılmak zorunda kalmıştır. Bu ayrılma nedeni isimi Galatasaray kurucu  listesinden çıkarılsa da son tüzük farklığı ile listedeki haklı yerini sabitlemiştir.

Oyun yazarı olduğu kadar oyunlarında rol de alan Tahsin Nahit, 12 Mayıs 1919 seneninde Rakibe isimli oyunun provaları sırasında hayatını kaybetti. Büyükada’ya gömüldü, kabiri hala oradadır.

Tahsin Nahit’in Edebi Hayatı

Tahsin Nahit kısa olan edebiyat yaşantısında Fecr-i Ati edebiyatını tercih etmiştir. Hayatı süresince başka bir edebiyat akımına veyahut hareketine katılmamıştır. Şiir yazar ama genelde tiyatro oyunları ile tanınır.

Kenan Akyüz, Çağdaş Türk Edebiyatının Ana Çizgileri ile isimli yapıtında şu sözleri  sarfeder : “Servet-i Fünun’un edebî değerine  ve çalışma kapasitesine asla yaklaşamamakla birlikte yeni yetişen gençlerin yazılarını yayımlayan Mecmua-ı Edebiyye ( İstanbul) , Muktebes ( İzmir ) ve Çocuk Bahçesi ( Selanik ) gibi mecmualar de vardır. Bu mecmualarda rastladığımız ve 1908’den sonraki hareketlere katılarak şöhret yapacak olan Ahmed Haşim, Enis Avni, Ali Canip Metot, Mehmed Behçet ve Tahsin Nahid gibi isimler, 1901 – 1908 arasında Edebiyyat-ı Cedide’den sonra yeni bir edebî neslin yetişmiş olduğunu gösterir.” 

Tahsin Nahid ise yukarıdaki ibareyi ispat eder biçimde ilk şiirlerini “T.Nahide” takma isimiyle 1905 seneninde Çocuk Bahçesi isimli mecmuada yayımlar. Daha sonra sırası ile Hale, Muhit, Resimli Kitap mecmualarında şiirler ve öyküler yayımlar.

Tahsin Nahid’in şiir konuları daha çok aşk, kadın, ay ve adalar idi. Bu bakımdan da lakabı “Adalar Şairi” olarak kaldı.

Şiirlerinde Fecr-i Ati topluluğunun anlayışları açıkça görülür  zira tamamen ferdi konular işler ve bu konuları da estetik bir biçimde işler. Tahsin Nihad’ın şiirleri edebiyatımız için orta derecedir. Şiirlerinde açık bir Ahmet Haşim tesiri görülür. Zati Ahmet Haşim ile hemen hemen her gün görüştüğünü, daimi kendi evinde ağırladığı Mina Urgan’ın hatıralarında görülmektedir.

Tahsin Nahid’in bir “ilk” olma vaziyeti da vardır. O, Fecr-i Ati topluluğu içinde şiirlerini kitap halinde bastıran – ki o şiir kitabının isimi “Ruh-ı Bî-kayd “’dır ( 1910 –  ilk sanatçıdır.

Tahsin Nahid şiirleri vasattır fakat zati daha çok tiyatro oyunları ile tanınır. Yalnız Tahsin Nahid, yeniden Fecr-i Ati topluluğundan olan başka yazarlarla ortak oyunlar  yazmaya girişmiştir.

Ruhsan Nevvare ile Yazdığı Oyunlar

Tahsin Nahid, Ruhsan Nevvare ile üç oyun yazmıştır. Bu oyunun ikisi basılmamış birisi ise sahneye konulduğunda oldukça fazla sevilmiş, beğenilmiştir.  1908 seneninde Jön Türk isimi ile yazılan üç perdelik dram türündeki oyun, Rahat Tiyatrosunda sahneye konmuş o sene sanat olayı olarak gazetelere yansımıştır. Edebiyat dünyası  bu oyunu uzun vakit konuşmuştur. Edebiyat dünyasında Tahsin Nahit bu oyunu ile anılır. Jön Türk oyununun konusu ise şöyledir:

II. Meşrutiyet duyuru edilmiştir. Halk, demokrasi ile tanışmaya bir adım daha yaklaşmış bilhassa Meşrutiyet idaresinin gelmesi için canını dişine takan ve tarihin “Jön Türk” dedikleri aydın kesimi bu olayı heyecan ile kutlamaktadır. Elbette  II. Meşrutiyet’ten önce I. Meşrutiyet dönemi vardı ama ilk dönem Abdülhamit’in sert önlemleri ile sonlandırılmıştı. Tarih bu olaya “İstibdat Dönemi” der. Jön Türk isimli oyun bu baskı dönemini anlatır. Bu dönemde artan rüşvet olaylarını anlatır. Oyunun kahramanları, yozlaşan idarenin destekçisi ve yönetici gruptan olan Kazım Paşa ile bu düzene karşı olan Nihad Bey’dir. Nihat Bey Leyla isimli bir kızı sever. Oyun, bu aşk üzerine, baskı dönemine göndermeler üzerine kurulur. İsimlendirmeler de oldukça dikkat çekicidir: Kazım Paşa’dır, Nihat Bey’dir. Oyun geleceğe umutla bakan   ve İttihat Terakki’yi öven  bir sonla bitirilir. 

Tahsin Nahit’in bir zamanlar siyaset ile ilgilendiğini, az da olsa hukuk eğitimini aldığını ve İttihat – Terakki Partisine kısa bir süre de olsa aza olduğunu unutmamak gerekir. Bu kadar deneyim, sene sanat olayı olacak kadar iyi bir oyun çıkarmasına kapı aralamış olabilir Tahsin Nahit’in.

Ruhsan Nevvare ile Tahsin Nahit 1907 seneninde “Aşkımız”  ve “Sanatkar” isminde iki oyun daha yazmışlardır ama bu oyunlar basılmamıştır.

Şahabettin Süleyman ile Yazdığı Oyunlar..

Şahabettin Süleyman ile beraber Tahsin Nahit Kösem Sultan isimli oyunu yazdı. Bu Kösem Sultan’ın konu edinildiği ikinci oyundur. 1912 seneninde sahneye konmuştur Kösem Sultan oyunu. Sahnelendiği zaman oldukça sevilmiştir.  Ayrı olarak 1913 seneninde Kırk Muhafaza isminde bir oyunu, yine aynı zamanlarda Bir Mücadele-i Hissiye isminde bir oyunu, Talak isimli bir oyunu  ve son olarak  Osman-ı Şani ismindeki bir oyunu da Şahabettin Süleyman ile birlikte yazmıştır Tahsin Nahit.

Tahsin Nahit, Hicranlar, Yakarım Bu Şehri İzdivaç ettiğin Gün, Firar tek başına yazmıştır. Ayrı olarak Tahsin Nahit’in özellikle Fransız tiyatrosundan uyarlamaları vardır.  Bursalı Hâle La Tante’den, Rakibe H. Kistemaeckers’ten alıntı olan oyunlardan bazılarıdır.

Tahsin Nahit, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati mecmualarında döneminin, geçmiş döneminin tiyatro yapıtlarını tenkit eden yazılar da kaleme almıştır. Ayrı olarak Avrupa tiyatrolarının sıkı bir takipçisi olduğu için yazdığı tenkit yazıları Türk tiyatrosu için çok değerlidir. Hali hazırda de okutulan bu yazılar, sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Ne yazıktır ki bu yazıların sayısı oldukça azdır.

Edebi Tenkit

Tahsin Nahit, acıdır ki hayattayken oyunlarına çok alaka duyulmayan birisidir. Hayatı boyunca  Fecr-i Ati edebiyatına bağlı kalmıştır. Şiirleri orta düzeydedir ve zaten kendisi de çok fazla şiir yazmamıştır.

Tahsin Nahit daha çok bir oyun yazarıdır ama ne yazık ki oyunlarının değeri o hayata gözlerdi yumunca anlaşılmıştır. Oyunları, ölümünden sonra da o hayattayken de sahnelenmiş en çok sesi Jön Türk isimli yapıtı getirmiştir. Bugün ne yazık ki Galatasaray kurucusu olarak daha çok bilinmektedir.

YAPITLARI

Oyun

  • Yakarım bu şehri izdivaç ettiğin gün (1906)
  • Aşkımız (R. Nevvare ile, 1907)
  • Hicranlar (1908)
  • Sanatkarlar (R. Nevvare ile, 1908)
  • Jön Türk (R. Nevvare ile, 1909)
  • Firar (1911)
  • Kösem Sultan (Ş. Süleyman ile, 1912)
  • Kırk Muhafaza (Ş. Süleyman ile, 1913)
  • Osman-ı Sani(Ş. Süleyman ile)
  • Talak(Ş. Süleyman ile)
  • Bir Mücadele-i Hissiye(Ş. Süleyman ile)
  • Uyarlama
  • Bir Çiçek İki Haşere (Robert de Flers, Gaston de Gaillavet, Etienne Réne’nin beraber yazdıkları “La Belle avanture”den, 1917)
  • Rakibe(H. Kistemaeckers-E. Delard, 1919)
  • Akortacı (M.Thieery’nin L’accordeur’undan)
  • Bursalı Hâle (La tante d’Honfleur’)

Şiir

  • Ruh-ı bikayd (1911)
  • “Çocuk Bahçesi” mecmuasında Fener şiiri (1905)

 

Bu sitenin SEO işlemleri Bora B. tarafından yapılmaktadır..

About Author

Sosyclub kurucusu,yazarı programlama ve sosyal içeriklerle ilgilenen lise öğrencisi,içerik üretmeyi çok seven aynı zamanda sporile haşır neşir olan,bilgisayar başında zaman öldüren şahıs!

1 Yorum

  1. Hayatı ve kişiliği hakkında bilgi sahibi bu kadar değildim, yazı oldukça beni etkiledi. bu paylaşım için teşekkür ederim.

Leave A Reply



Bumerang - Yazarkafe